I. Gánh nặng bệnh thần kinh và vai trò của trung tâm chuyên sâu

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hơn 3 tỷ người trên toàn cầu sống với một tình trạng thần kinh trong năm 2021. Nhóm bệnh này là nguyên nhân hàng đầu gây suy giảm sức khỏe và khuyết tật trên thế giới; tổng gánh nặng tính bằng số năm sống điều chỉnh theo mức độ tàn tật (DALY) đã tăng 18% so với năm 1990.

Bệnh thần kinh không chỉ liên quan đến não mà còn có thể ảnh hưởng tủy sống, dây thần kinh ngoại biên, tiếp hợp thần kinh - cơ và cơ. Nhiều trường hợp cần chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu, điện sinh lý, xét nghiệm dịch não tủy, xét nghiệm miễn dịch hoặc di truyền; một số khác cần phối hợp cấp cứu, can thiệp nội mạch, phẫu thuật, xạ trị, thuốc và phục hồi chức năng.

II. Asan Medical Center và vị trí của chuyên khoa Thần kinh

Asan Medical Center (Seoul, Hàn Quốc) là bệnh viện đa chuyên khoa quy mô lớn, tiếp nhận nhiều bệnh lý phức tạp. Trang chính thức của Khoa Thần kinh cho biết khoa cung cấp dịch vụ chẩn đoán và điều trị các bệnh của não, tủy sống, thần kinh ngoại biên và cơ; đồng thời vận hành các chương trình chuyên sâu về đột quỵ, rối loạn vận động, sa sút trí tuệ, động kinh, bệnh thần kinh - cơ, đa xơ cứng, bệnh tự miễn và bệnh hiếm.

Trong bảng xếp hạng World’s Best Specialized Hospitals 2027 do Newsweek và Statista công bố tháng 9/2026, chuyên khoa Thần kinh của Asan xếp thứ 9 thế giới và cao nhất Hàn Quốc. Trước đó, bảng Best Specialized Hospitals Asia Pacific 2026 xếp Asan số 1 khu vực về Neurology; Asan cũng đứng đầu ở bốn chuyên khoa khác. Các kết quả này là chỉ dấu tham khảo về uy tín và năng lực hệ thống, không phải thước đo trực tiếp cho kết quả điều trị của từng người bệnh. Theo mô tả phương pháp công bố, điểm số phụ thuộc đáng kể vào khảo sát chuyên gia y tế, bên cạnh các chỉ số khác như chứng nhận và mức độ triển khai kết quả do người bệnh báo cáo (PROMs).

Một số số liệu hoạt động đã được Asan công bố

Với người bệnh Việt Nam, số liệu năm 2023 do bệnh viện công bố ghi nhận 941 lượt bệnh nhân Việt Nam, tương đương 4,6% tổng số bệnh nhân quốc tế trong năm đó. Việt Nam và Kazakhstan đồng hạng năm trong nhóm quốc tịch có số lượt bệnh nhân cao nhất tại Asan.

III. Các nhóm bệnh thần kinh được tiếp nhận: định nghĩa ngắn

Các thuật ngữ dưới đây mô tả nhóm bệnh, không thay thế chẩn đoán. Một người bệnh có thể đồng thời thuộc nhiều nhóm và cần được phân luồng đến đúng chuyên khoa.

• Đột quỵ và bệnh mạch máu não: đột quỵ xảy ra khi dòng máu đến não bị tắc nghẽn (nhồi máu não) hoặc khi mạch máu não vỡ gây xuất huyết. Đây là cấp cứu y khoa; chẩn đoán và điều trị càng sớm càng tốt.

• Bệnh Parkinson: bệnh thoái hóa thần kinh tiến triển, thường biểu hiện chậm vận động, cứng cơ, run khi nghỉ và rối loạn thăng bằng; ngoài ra có thể có rối loạn giấc ngủ, tiêu hóa, tâm trạng và nhận thức.

• Rối loạn vận động: nhóm bệnh gây vận động quá ít, quá nhiều hoặc bất thường, gồm run vô căn, loạn trương lực cơ (dystonia), múa giật, thất điều và các hội chứng Parkinson.

• Alzheimer và sa sút trí tuệ: sa sút trí tuệ là hội chứng suy giảm nhận thức đủ mức ảnh hưởng sinh hoạt độc lập; Alzheimer là nguyên nhân thường gặp nhất nhưng không phải nguyên nhân duy nhất.

• Động kinh: bệnh não có khuynh hướng gây các cơn động kinh tái diễn do hoạt động điện bất thường. Động kinh kháng thuốc thường được xem xét khi hai phác đồ thuốc chống động kinh được lựa chọn và sử dụng phù hợp nhưng không kiểm soát được cơn.

• Bệnh thần kinh - cơ và thần kinh ngoại biên: nhóm bệnh ảnh hưởng neuron vận động, rễ và dây thần kinh ngoại biên, tiếp hợp thần kinh - cơ hoặc cơ; có thể gây yếu, tê, đau kiểu thần kinh, teo cơ hoặc rối loạn nuốt - hô hấp.

• Đa xơ cứng: bệnh viêm qua trung gian miễn dịch của hệ thần kinh trung ương, làm tổn thương myelin và có thể gây rối loạn thị giác, cảm giác, vận động hoặc thăng bằng theo từng đợt hay tiến triển.

• Bệnh lý tủy sống: nhóm tổn thương do chèn ép, viêm, mạch máu, khối u, thoái hóa hoặc nguyên nhân khác tại tủy sống, có thể gây yếu liệt, rối loạn cảm giác và rối loạn cơ tròn.

• Bệnh thần kinh tự miễn: xảy ra khi hệ miễn dịch tấn công nhầm cấu trúc của hệ thần kinh, ví dụ viêm não tự miễn, viêm tủy thị thần kinh, nhược cơ hoặc một số bệnh đa dây thần kinh.

• Bệnh thần kinh di truyền hoặc hiếm gặp: nhóm bệnh do biến thể gen hoặc nguyên nhân hiếm, thường cần hội chẩn chuyên sâu, xét nghiệm di truyền và tư vấn di truyền trước - sau xét nghiệm.

• Bệnh thoái hóa thần kinh: nhóm bệnh có sự mất dần cấu trúc hoặc chức năng của tế bào thần kinh, bao gồm Alzheimer, Parkinson, xơ cứng cột bên teo cơ (ALS) và một số bệnh thất điều.

• U não: gồm u nguyên phát phát sinh trong não hoặc cấu trúc nội sọ và u di căn từ cơ quan khác. Điều trị phụ thuộc loại mô học, đặc điểm phân tử, vị trí, kích thước, triệu chứng và tình trạng toàn thân.

IV. Mô hình điều trị đa chuyên khoa

Ở bệnh thần kinh phức tạp, phân biệt đúng giữa thần kinh nội khoa và phẫu thuật thần kinh rất quan trọng. Bác sĩ thần kinh tập trung chẩn đoán và điều trị nội khoa các bệnh của hệ thần kinh; bác sĩ phẫu thuật thần kinh đánh giá các tổn thương có thể cần phẫu thuật hoặc thủ thuật can thiệp. Tùy bệnh, nhóm điều trị còn có thể gồm bác sĩ chẩn đoán hình ảnh thần kinh, can thiệp mạch, ung thư nội khoa, xạ trị, giải phẫu bệnh thần kinh, y học hạt nhân, hồi sức và phục hồi chức năng.

Asan cho biết Trung tâm U não xây dựng kế hoạch điều trị cho khoảng 1.200 bệnh nhân u não mỗi năm và áp dụng mô hình phối hợp nhiều chuyên khoa. Các phương án có thể gồm theo dõi, phẫu thuật, xạ trị hoặc xạ phẫu, hóa trị, điều trị đích và thử nghiệm lâm sàng. Không có một chuỗi điều trị cố định áp dụng cho mọi u não; thứ tự và mức độ phối hợp phụ thuộc chẩn đoán mô bệnh học - phân tử và mục tiêu điều trị.

V. Các kỹ thuật chuyên sâu đáng chú ý

1. Xạ phẫu định vị bằng Gamma Knife và CyberKnife

Xạ phẫu định vị là phương pháp đưa liều bức xạ chính xác cao vào tổn thương, không phải phẫu thuật mở và không dùng “dao” theo nghĩa thông thường. Asan thực hiện ca Gamma Knife đầu tiên tại Hàn Quốc vào ngày 7/5/1990; bệnh viện hiện mô tả Gamma Knife Icon và CyberKnife là các hệ thống có thể bổ trợ cho nhau tùy vị trí, kích thước và đặc điểm tổn thương.

Kỹ thuật có thể được cân nhắc cho một số u não nguyên phát hoặc di căn, dị dạng mạch não và một số bệnh chức năng thần kinh. Chỉ định không chỉ dựa vào tên bệnh: kích thước, số lượng, vị trí tổn thương, khoảng cách với cấu trúc nhạy cảm, mô bệnh học, điều trị trước đó và tình trạng người bệnh đều ảnh hưởng quyết định.

Dữ liệu thực tế tại Asan: nghiên cứu hồi cứu trên 60 bệnh nhân u bao dây thần kinh sọ thấp được điều trị bằng Gamma Knife ghi nhận 55/60 trường hợp (91,6%) kiểm soát tăng trưởng khối u sau thời gian theo dõi trung bình 53 tháng. Có 30 bệnh nhân cải thiện triệu chứng, 20 ổn định, 7 nặng lên tạm thời rồi hồi phục và 3 nặng lên kéo dài. Đây là dữ liệu của một bệnh hiếm, tại một trung tâm, không nên ngoại suy thành tỷ lệ thành công chung cho các loại u não khác.

2. Kích thích não sâu (Deep Brain Stimulation - DBS)

DBS là phẫu thuật cấy điện cực vào vùng não mục tiêu và nối với bộ phát xung đặt dưới da. Kỹ thuật có thể giúp giảm một số triệu chứng vận động ở bệnh Parkinson, run vô căn hoặc loạn trương lực cơ khi người bệnh được tuyển chọn phù hợp.

DBS không chữa khỏi bệnh thoái hóa thần kinh và không phù hợp cho mọi bệnh nhân. Việc đánh giá thường xem xét mức đáp ứng với levodopa, loại triệu chứng chi phối, chức năng nhận thức - tâm thần, tuổi, bệnh kèm theo, nguy cơ phẫu thuật và kỳ vọng điều trị. Sau mổ, người bệnh vẫn cần lập trình thiết bị, điều chỉnh thuốc và theo dõi lâu dài.

3. Siêu âm hội tụ cường độ cao dưới hướng dẫn MRI (MRgFUS)

Asan bắt đầu triển khai “phẫu thuật não bằng siêu âm” với hệ thống ExAblate Neuro 4000 và công bố thông tin này năm 2023. Thiết bị hội tụ năng lượng siêu âm vào một mục tiêu nhỏ trong não dưới theo dõi MRI để tạo tổn thương nhiệt có kiểm soát; quy trình không cần rạch da hoặc mở hộp sọ và thường không cần gây mê toàn thân.[10]

Cách diễn đạt chính xác là MRgFUS có thể được cân nhắc cho một số bệnh nhân run vô căn nặng hoặc hội chứng run liên quan Parkinson theo chỉ định và quy định tại cơ sở điều trị. Đây là kỹ thuật tạo tổn thương không hồi phục tại vùng đích, khác với DBS có thể lập trình; vì vậy cần cân nhắc kỹ lợi ích, nguy cơ rối loạn thăng bằng, cảm giác, lời nói và các lựa chọn thay thế. Không nên mô tả MRgFUS như phương pháp điều trị chung cho mọi “bệnh thoái hóa thần kinh”.

VI. Trung tâm Đột quỵ và cấp cứu thần kinh 24/7

Asan thành lập Stroke Center năm 2007 để phối hợp điều trị đột quỵ cấp và dự phòng tái phát. Khoa Thần kinh cho biết Neurological Emergency Team (NET) cung cấp hỗ trợ chuyên môn 24/7 cho các tình trạng cấp như đột quỵ, co giật, rối loạn ý thức sau hồi sức tim phổi và chấn thương đầu; bệnh viện đồng thời có đơn vị hồi sức thần kinh chuyên biệt.

Đột quỵ là cấp cứu phụ thuộc thời gian. Theo WHO, năm 2021 thế giới có khoảng 11,9 triệu ca đột quỵ mới và 93,8 triệu người đang sống với hậu quả đột quỵ.Khi xuất hiện méo miệng, yếu tay chân, nói khó, mất thị lực, chóng mặt hoặc mất thăng bằng đột ngột, người bệnh cần gọi cấp cứu và đến cơ sở có khả năng chụp CT/MRI, không chờ sắp xếp điều trị ở nước ngoài.

VII. Hỗ trợ người bệnh quốc tế

International Healthcare Center của Asan hỗ trợ đặt lịch, điều phối chuyên khoa, phiên dịch, thủ tục nhập - xuất viện và thanh toán. Một số hình thức tư vấn từ xa có thể được cung cấp tùy hồ sơ và quy định của bệnh viện; tư vấn từ xa không thay thế khám trực tiếp khi cần thăm khám thần kinh, đánh giá chức năng hoặc xử trí cấp cứu.

Gửi hồ sơ trước giúp bệnh viện xác định đúng chuyên khoa và đánh giá sơ bộ khả năng tiếp nhận. Tuy nhiên, kết luận chẩn đoán và chỉ định cuối cùng có thể thay đổi sau khi bác sĩ khám trực tiếp hoặc yêu cầu thực hiện thêm xét nghiệm.

Khi nào có thể cân nhắc xin ý kiến thứ hai tại Asan?

Không phải mọi trường hợp trong danh sách trên đều cần sang Hàn Quốc. Giá trị của ý kiến thứ hai là làm rõ chẩn đoán, mục tiêu điều trị, lợi ích - nguy cơ và lựa chọn phù hợp; quyết định cuối cùng phải dựa trên đánh giá cá thể hóa.

Hồ sơ nên chuẩn bị

• Tóm tắt bệnh án theo thời gian, chẩn đoán và các bệnh nền.

• File ảnh gốc DICOM của MRI, CT, PET-CT hoặc chụp mạch; không chỉ gửi ảnh chụp bản kết luận.

• Điện não đồ, điện cơ - dẫn truyền thần kinh hoặc các xét nghiệm chức năng liên quan.

• Kết quả xét nghiệm máu, dịch não tủy, miễn dịch, di truyền và giải phẫu bệnh (nếu có).

• Danh sách thuốc hiện tại, liều dùng, thời gian sử dụng, đáp ứng và tác dụng không mong muốn.

• Video ghi lại cơn động kinh, run, rối loạn dáng đi hoặc vận động bất thường nếu bác sĩ điều trị cho phép.

VIII. Kamakura Việt Nam hỗ trợ kết nối quốc tế

Kamakura Việt Nam có thể hỗ trợ tiếp nhận và hệ thống hóa hồ sơ, xác định đầu mối chuyên khoa, gửi hồ sơ để bệnh viện đánh giá, hỗ trợ đặt lịch, phiên dịch và chuẩn bị lịch trình khám - điều trị. Kamakura Việt Nam không trực tiếp chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị; quyết định chuyên môn thuộc bác sĩ và cơ sở tiếp nhận.

Quy trình tham khảo: tiếp nhận hồ sơ → rà soát tài liệu còn thiếu → xác định chuyên khoa → gửi bệnh viện đánh giá → nhận phản hồi và dự toán ban đầu → đặt lịch → chuẩn bị hành trình → hỗ trợ trong quá trình khám/điều trị.

Lưu ý y khoa

Thông tin trong bài nhằm cung cấp kiến thức và giới thiệu năng lực chuyên môn đã được công bố của Asan Medical Center, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị. Thứ hạng bệnh viện không bảo đảm kết quả cho từng cá nhân. Khả năng tiếp nhận, phương pháp điều trị, thời gian, chi phí và kết quả phụ thuộc vào bệnh, giai đoạn, hồ sơ, tình trạng toàn thân và đánh giá của bác sĩ.