Ung thư gan và ung thư đường mật là hai loại ung thư có tỷ lệ tử vong cao trên toàn thế giới. Trong nhiều năm qua, các phương pháp điều trị truyền thống như phẫu thuật, hóa trị và xạ trị đã giúp cải thiện tiên lượng cho một số bệnh nhân. Tuy nhiên, đối với những trường hợp ung thư giai đoạn tiến triển hoặc không thể phẫu thuật, lựa chọn điều trị vẫn còn nhiều hạn chế.

Những năm gần đây, liệu pháp miễn dịch đang mở ra một hướng đi mới trong điều trị ung thư. Các nghiên cứu được trình bày tại Hội nghị chuyên đề về Ung thư đường tiêu hóa của Hiệp hội Ung thư Lâm sàng Hoa Kỳ (ASCO Gastrointestinal Cancers Symposium) đã cho thấy nhiều tiến bộ quan trọng trong điều trị ung thư gan và ung thư đường mật bằng miễn dịch.

Các kết quả nghiên cứu cho thấy việc kích hoạt hệ miễn dịch của cơ thể để nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư có thể giúp cải thiện đáng kể khả năng sống còn của bệnh nhân.

1. Liệu pháp miễn dịch là gì?

Liệu pháp miễn dịch là phương pháp điều trị ung thư sử dụng hệ miễn dịch của chính cơ thể để chống lại tế bào ung thư.

Thông thường, hệ miễn dịch có khả năng nhận diện và tiêu diệt các tế bào bất thường. Tuy nhiên, tế bào ung thư có thể phát triển các cơ chế giúp chúng né tránh hệ miễn dịch.

Các thuốc miễn dịch hiện đại giúp:

  • kích hoạt hệ miễn dịch

  • tăng khả năng nhận diện tế bào ung thư

  • hỗ trợ hệ miễn dịch tiêu diệt khối u hiệu quả hơn

Nhờ cơ chế này, liệu pháp miễn dịch đã trở thành một trong những hướng điều trị đầy hứa hẹn trong ung thư học hiện đại.

Kết hợp Durvalumab và Tremelimumab giúp cải thiện sống còn ở bệnh nhân ung thư gan giai đoạn tiến triển

Một trong những nghiên cứu đáng chú ý được trình bày tại hội nghị là thử nghiệm lâm sàng quốc tế giai đoạn III mang tên HIMALAYA.

Nghiên cứu này tập trung vào bệnh nhân ung thư biểu mô tế bào gan (Hepatocellular carcinoma – HCC) giai đoạn tiến triển không thể phẫu thuật.

Ung thư biểu mô tế bào gan là dạng ung thư gan phổ biến nhất, chiếm khoảng 75% các trường hợp ung thư gan.

Theo thống kê tại Hoa Kỳ:

  • khoảng 42.000 người được chẩn đoán ung thư gan mỗi năm

  • hơn 30.000 ca tử vong do căn bệnh này

Tỷ lệ sống sau 5 năm của ung thư gan chỉ khoảng 20%, đặc biệt thấp ở giai đoạn muộn.

Thiết kế nghiên cứu

Thử nghiệm HIMALAYA bao gồm 1.171 bệnh nhân ung thư gan giai đoạn III hoặc IV không thể phẫu thuật.

Những người tham gia được chia thành ba nhóm điều trị:

Nhóm 1 – Phác đồ STRIDE

  • Tremelimumab kết hợp Durvalumab

  • sau đó duy trì bằng Durvalumab

Nhóm 2

  • chỉ sử dụng Durvalumab

Nhóm 3

  • sử dụng Sorafenib (thuốc điều trị nhắm trúng đích – tiêu chuẩn điều trị trước đây)

Mục tiêu chính của nghiên cứu là đánh giá khả năng kéo dài thời gian sống của bệnh nhân.

Kết quả nghiên cứu

Sau thời gian theo dõi trung bình 16 tháng, kết quả cho thấy:

  • bệnh nhân sử dụng phác đồ STRIDE giảm 22% nguy cơ tử vong so với Sorafenib

  • sau 3 năm, khoảng 31% bệnh nhân trong nhóm STRIDE vẫn còn sống

So sánh với:

  • 25% ở nhóm Durvalumab đơn trị

  • 20% ở nhóm Sorafenib

Kết quả này cho thấy sự kết hợp hai thuốc miễn dịch có thể giúp cải thiện đáng kể tiên lượng bệnh nhân ung thư gan tiến triển.

Thêm Durvalumab vào hóa trị giúp bệnh nhân ung thư đường mật sống lâu hơn

Một nghiên cứu quan trọng khác là thử nghiệm lâm sàng toàn cầu giai đoạn III mang tên TOPAZ-1.

Nghiên cứu tập trung vào bệnh nhân ung thư đường mật tiến triển không thể phẫu thuật, bao gồm:

  • ung thư ống mật

  • ung thư túi mật

Đường mật là hệ thống các ống dẫn mật từ gan đến ruột non, đóng vai trò quan trọng trong quá trình tiêu hóa chất béo.

Theo thống kê tại Hoa Kỳ, mỗi năm có khoảng:

  • 12.000 ca ung thư đường mật mới

  • hơn 4.000 ca tử vong

Thiết kế nghiên cứu

Thử nghiệm TOPAZ-1 bao gồm 685 bệnh nhân ung thư đường mật tiến triển.

Bệnh nhân được chia thành hai nhóm:

Nhóm 1

  • Durvalumab

  • kết hợp hóa trị Gemcitabine + Cisplatin

Nhóm 2

  • hóa trị Gemcitabine + Cisplatin

  • kết hợp giả dược

Sau tối đa 24 tuần hóa trị, bệnh nhân tiếp tục:

  • Durvalumab duy trì

  • hoặc giả dược

Kết quả nghiên cứu

Kết quả cho thấy:

  • nhóm sử dụng Durvalumab kết hợp hóa trị giảm 20% nguy cơ tử vong

  • sau 18 tháng, khoảng 35% bệnh nhân vẫn còn sống

Trong khi đó:

  • nhóm chỉ hóa trị có tỷ lệ sống khoảng 26%

Sau 2 năm:

  • 25% bệnh nhân dùng Durvalumab còn sống

  • so với 10% ở nhóm không dùng thuốc miễn dịch

Ngoài ra, tỷ lệ đáp ứng điều trị (ORR):

  • 27% ở nhóm Durvalumab

  • 19% ở nhóm hóa trị đơn thuần

Các tác dụng phụ phổ biến bao gồm:

  • thiếu máu

  • giảm bạch cầu trung tính

  • buồn nôn

Tuy nhiên, tỷ lệ tác dụng phụ nghiêm trọng không tăng đáng kể so với hóa trị thông thường.

2. Liệu pháp miễn dịch tế bào tự thân – hướng điều trị hỗ trợ mới

Bên cạnh các thuốc miễn dịch checkpoint, một hướng điều trị đang được nghiên cứu và ứng dụng tại nhiều trung tâm ung thư trên thế giới là liệu pháp miễn dịch tế bào tự thân.

Phương pháp này sử dụng tế bào miễn dịch của chính bệnh nhân để tăng cường khả năng tiêu diệt tế bào ung thư.

Quy trình điều trị thường bao gồm:

Do sử dụng tế bào của chính cơ thể, liệu pháp này thường có:

  • độ an toàn cao

  • ít tác dụng phụ nghiêm trọng

Vai trò của miễn dịch tế bào trong ung thư gan

Ung thư gan là loại ung thư có nguy cơ tái phát cao, ngay cả sau khi phẫu thuật hoặc các phương pháp điều trị như:

  • TACE (nút mạch hóa chất)

  • RFA (đốt u bằng sóng cao tần)

  • xạ trị

Trong bối cảnh đó, liệu pháp miễn dịch tế bào tự thân được xem là phương pháp hỗ trợ tiềm năng giúp:

  • tăng cường khả năng tiêu diệt tế bào ung thư còn sót lại

  • hỗ trợ hệ miễn dịch kiểm soát sự phát triển của khối u

  • giảm nguy cơ tái phát sau điều trị

Một số nghiên cứu bước đầu cho thấy khi kết hợp liệu pháp miễn dịch tế bào với các phương pháp điều trị khác, khả năng kiểm soát bệnh có thể được cải thiện.

Tương lai điều trị ung thư gan và ung thư đường mật

Sự phát triển của liệu pháp miễn dịch đang mở ra nhiều cơ hội mới trong điều trị ung thư.

Hiện nay, nhiều quốc gia có nền y học tiên tiến như:

  • Nhật Bản

  • Hàn Quốc

  • Hoa Kỳ

  • các nước châu Âu

đang triển khai các phương pháp điều trị miễn dịch thế hệ mới, bao gồm:

  • thuốc miễn dịch checkpoint

  • liệu pháp miễn dịch tế bào

  • các phác đồ điều trị kết hợp miễn dịch

Những tiến bộ này mang lại thêm hy vọng cho bệnh nhân ung thư gan và ung thư đường mật giai đoạn tiến triển, đặc biệt trong các trường hợp không còn khả năng phẫu thuật.

Tư vấn tiếp cận các liệu pháp miễn dịch tiên tiến

Kamakura Việt Nam – Hỗ trợ kết nối điều trị ung thư gan tại các bệnh viện hàng đầu quốc tế

Việc lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp cần được đánh giá bởi bác sĩ chuyên khoa ung bướu, dựa trên giai đoạn bệnh, tình trạng sức khỏe và đặc điểm sinh học của khối u.

Bệnh nhân ung thư gan hoặc ung thư đường mật có thể được tư vấn để tiếp cận các liệu pháp miễn dịch tiên tiến tại các trung tâm điều trị ung thư trên thế giới, nơi đang triển khai nhiều phương pháp điều trị hiện đại.

Việc tiếp cận sớm với các tiến bộ trong điều trị ung thư có thể giúp mở rộng cơ hội kiểm soát bệnh và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh.